1. Konsepsiýa we esasy ýörelge
Weigh-In-Hereket (WIM) ulagyň hereket edýän wagtyndaky agramyny ölçeýän tehnologiýadyr. Adaty agram ölçemek usullaryndan tapawutlylykda, ulaglaryň terazide durmagyny talap etmeýär. Munuň ýerine, ulgam ulaglar ýollarda, köprülerde ýa-da demir ýollarda oturdylan ýük öýjükleriniň üstünden geçende maglumatlary ýygnaýar.
Bu ýük öýjükleri ulagyň tekerleriniň döredýän basyşyny ýa-da güýjüni anyklaýar. Soňra signallar elektrik maglumatlaryna öwrülýär we ok ýüküni, ulagyň umumy agramyny we hereket bilen baglanyşykly beýleki parametrleri hasaplamak üçin işlenýär. Netijeler gözegçilik we seljerme üçin merkezi ulgama iberilýär.
WIM-iň esasy gymmaty, agram ölçeglerini statik prosesden üznüksiz we real wagt režimine öwürmegidir. Bu bolsa ulag akymyny gowulandyrýar we gözegçilik nokatlarynda gijikmeleri azaldýar.
2. Ösüşiň geçmişi
Ulagyň hereketdäki agramyny ölçemek pikiri 20-nji asyryň başynda, alymlar hereket edýän ulaglaryň öndürýän dinamiki güýçlerini ulanyp agramy kesgitlemäge synanyşanda döräpdir. Bu ilkinji synanyşyklar esasan synag häsiýetli we takyklygy çäkli bolupdyr.
1970-nji ýyllarda Niderlandlarda ilkinji amaly WIM ulgamy işlenip düzülende uly bir öňegidişlik boldy. Bu, esasanam ýol hereketiniň gözegçiliginde we düzgünleriniň berjaý edilmeginde hakyky durmuşda ulanylyşyň başlangyjyny alamatlandyrdy.
Wagtyň geçmegi bilen, ýük öýjük tehnologiýasynyň, maglumatlary işlemegiň we sanly aragatnaşygyň kämilleşdirilmegi WIM ulgamlarynyň has takyk we ygtybarly bolmagyna mümkinçilik berdi. Häzirki zaman ulgamlary indi ýol hereketiniň seljermesini, ulaglary anyklamagy we artykmaç ýüki anyklamagy goldamak üçin kameralary we programma üpjünçiligini birleşdirip bilýär.
3. Iş prosesi we ulgam görnüşleri
WIM ulgamlary hereket edýän ulagyň ýol ýüzünde edýän güýjüni anyklamak arkaly işleýär. Bu güýç dürli görnüşli ýük öýjükleri tarapyndan tutulýar, elektrik signallaryna öwrülýär we agramy kesgitlemek üçin matematiki modeller arkaly işlenýär.
Şol bir wagtyň özünde, ulgam ulagyň tizligi, oklaryň sany, oklaryň aralygy we geçiş wagty ýaly goşmaça maglumatlary ýazga alyp bilýär. Bu maglumatlar ýol hereketini dolandyrmakda ýa-da kanun goraýjy edaralarda mundan beýläk ulanmak üçin dolandyryş merkezine iberilýär.
WIM ulgamlarynyň birnäçe görnüşi bar:
a. Pes tizlikli WIM ulaglaryň haýal hereket edýän gözegçilik edilýän ýerlerinde işleýär, bu bolsa takyklygy ýokarlandyrýar.
b. Ýokary tizlikli WIM adaty ulag akymynda işleýär we üznüksiz gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär, emma onuň takyklygy ulagyň dinamikasy sebäpli biraz pes.
c. Köprü esasyndaky WIM agramy kesgitlemek üçin köprülerden döreýän gurluş dartgynlylygyny ulanýar we köprüleriň saglygynyň gözegçiligini hem goldap biler.
d. Bortdaky WIM ulaglara gönüden-göni gurnalýar we köplenç logistikada daşamak wagtynda ýük şertlerini yzarlamak üçin ulanylýar.
4. Ulanyşlar we peýdalar
WIM ulag, logistika, hukuk goraýjy edaralarda, demir ýol pudaklarynda, dag-magdan senagatynda we oba hojalygynda giňden ulanylýar. Ulag we logistika ulgamynda ol artykmaç ýüklenen ulaglary anyklamaga kömek edýär we ulaglaryň umumy netijeliligini ýokarlandyrýar. Kanuny ýerine ýetirmekde ol häkimiýetlere her bir ulagy saklamazdan düzgün bozulmalaryny anyklamaga mümkinçilik berýär, bu bolsa wagty we işçi güýjüni tygşytlaýar.
Infrastruktura dolandyryşynda WIM maglumatlary agyr ulaglaryň ýollara we köprülere täsirini öwrenmek üçin ulanylýar. Bu zerur bolan ýerlerde tehniki hyzmaty meýilleşdirmäge we gurluşlary berkitmäge kömek edýär. Demir ýollarynda, relsleriň aşa köp aşynmagynyň öňüni almak üçin otly ýüklerini gözegçilikde saklamaga kömek edýär. Magdan senagatynda we oba hojalygynda agyr ulaglaryň agyr şertlerde çalt we üznüksiz agramyny ölçemegi goldaýar.
Adaty statik agram ölçeýiş bilen deňeşdirilende, WIM ulag akymyny gowulandyrýar, real wagt režiminde maglumat berýär, el işini azaldýar we artykmaç ýüklenmeleriň öňüni almak arkaly howpsuzlygy ýokarlandyrýar.
5. Çäklendirmeler we kynçylyklar
WIM örän peýdaly bolsa-da, onuň birnäçe çäklendirmeleri bar. Ölçeg takyklygyna ulagyň tizligi, ýol örtüginiň hili, temperatura we titreme ýaly daşarky şertler täsir edip biler. Bu faktorlar, esasanam ýokary tizlikli ulgamlarda, netijelerde üýtgeşikliklere sebäp bolup biler.
Başga bir kynçylyk çykdajydyr. WIM ulgamlaryny gurmak üçin ýük öýjükleri, aragatnaşyk ulgamlary we maglumatlary gaýtadan işleýän infrastruktura gerek, bu bolsa gymmat bolup biler. Mundan başga-da, daşarky gurşaw enjama wagtyň geçmegi bilen zyýan ýetirip bilýändigi üçin, durnukly işlemegi üpjün etmek üçin yzygiderli tehniki hyzmat we kalibrleme zerurdyr.
Ulag görnüşleri we ýük şertleri bilen baglanyşykly çäklendirmeler hem bar. Düzgünsiz ýükler ýa-da ulagyň ýörite gurluşlary takyklygy peseldip biler. Ahyrsoňy, käbir sebitler maglumatlaryň standartlary, gizlinlik meseleleri we hukuk güýjünde ulanmak üçin kanuny güwänama ýaly kadalaşdyryjy meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 30-njy apreli